Πιλοτική Λειτουργία
Η εξέλιξη του βασιλείου της Πύλου

Αν και το εντυπωσιακό ανάκτορο στο λόφο του Εγκλιανού τοποθετείται χρονολογικά στην ΥΕ ΙΙΙΒ περίοδο, η εξέλιξη της κρατικής οντότητας του μυκηναϊκού βασιλείου της Πύλου αποτέλεσε μια αργή διαδικασία, που φαίνεται πως δεν ήταν πάντοτε αναίμακτη. Οι μεγάλοι θολωτοί τάφοι, διάσπαρτοι στη μεσσηνιακή γη, αλλά και τα ίχνη από πλούσια κτερίσματα που έχουν βρεθεί σε αυτούς, αποτελούν τεκμήρια μιας κοινωνικής διαστρωμάτωσης ήδη από τη ΜΕ περίοδο. Κατά την ΥΕΙ και ΥΕ ΙΙ οι θολωτοί τάφοι εξελίσσονται σε βασικό γνώρισμα του μυκηναϊκού πολιτισμού και απηχούν μάλλον την ισχυροποίηση ορισμένων οικογενειών, οι οποίες ενδεχομένως έλεγχαν κάποιες περιοχές και κάποιους τομείς της παραγωγής.

Ίκλαινα, το Κυκλώπειο Άνδηρο © ΙΚΑPΗ ανακάλυψη μεγαρόσχημων κτιρίων σε θέσεις της Μεσσηνίας, όπως η Ίκλαινα, η Μουριατάδα και η Κουκουνάρα, δημιουργεί υπόνοιες ότι είχαν αναπτυχθεί τοπικά κέντρα εξουσίας, με αυτόνομη διοικητική δομή. Ένα από τα κέντρα αυτά υπήρξε αρχικά και ο Εγκλιανός, όπως φαίνεται από τα οικοδομικά κατάλοιπα της ΥΕ Ι και ΙΙ φάσης. Ως την ΥΕΙΙΙΒ περίοδο όμως τα κέντρα αυτά δείχνουν ότι παρακμάζουν, ενώ αντίθετα το κέντρο του Εγκλιανού φτάνει σε πλήρη ανάπτυξη. Φαίνεται λοιπόν πως οι ηγεμόνες του, άγνωστο μέσα από ποιες  ακριβώς διαδικασίες, σίγουρα πάντως και με τη στρατιωτική τους υπεροχή, καθυποτάσσουν σταδιακά όλη την Εντεύθεν Πυλία.

Η αρχική έκταση της Εντεύθεν Πυλίας φαίνεται ότι ήταν από τον όρμο του Ναυαρίνου στο νότο ως τους Γαργαλιάνους, ή ακόμη  και το φαράγγι της Νέδας, στο βορρά. Η προσάρτηση των εδαφών αυτών συνοδεύτηκε από πληθυσμιακή αύξηση κατά την ΥΕ ΙΙΙΑ2 και ΥΕΙΙΙΒ περίοδο. Η εξάπλωση του βασιλείου προς τα ανατολικά, πέραν του όρους Αιγάλεω, στην μετέπειτα Εκείθεν Πυλία, θα πρέπει να ήταν πιο δύσκολη, καθώς η περιοχή ελεγχόταν από ισχυρά κέντρα εξουσίας, όπως τα Νιχώρια και η Περιστεριά. Η προσάρτηση των κέντρων αυτών θα πρέπει να έγινε με πολεμικές επιχειρήσεις κατά την ΥΕΙΙΙΒ  περίοδο. Η στρατιωτική ισχύς θα πρέπει να ήταν ένα από τα χαρακτηριστικά του βασιλείου της Πύλου, όπως διαφαίνεται μέσα από τα ομηρικά έπη, αλλά και από τις πινακίδες Γραμμικής Β'. Σε ορισμένες από τις τελευταίες γίνεται λόγος για στρατωτικές μονάδες (o-ka) που φρουρούσαν τις ακτές, διοικούμενες από e-qe-ta, “συνοδούς”, που ενδεχομένως ήταν αξιωματικοί με άμαξες. 

Η Εντεύθεν Πυλία

Το διοικητικό κέντρο της Εντεύθεν Πυλίας ήταν αναμφισβήτητα η Πύλος, δηλαδή ο Εγκλιανός, ωστόσο οι πινακίδες μας πληροφορούν ότι η αναγόρευση ή στέψη του άνακτα καθώς και οι σημαντικότερες θρησκευτικές τελετουργίες λάμβαναν χώρα στην τοποθεσία pa-ki-ja-ne, που ταυτίζεται με τα σημερινά Βολιμίδια της Χώρας. Το εκτεταμένο και πλούσια κτερισμένο νεκροταφείο των Βολιμιδίων αποτελεί τεκμήριο ότι εκεί κατοικούσε μια προνομιούχος κατηγορία, που μπορεί να αποτελούνταν από εξειδικευμένους τεχνίτες, εμπόρους και θρησκευτικούς λειτουργούς. Άλλες ονομασίες “νομών” ή περιοχών είναι η a-ke-re-wa, που ήταν παραθαλάσσια και ταυτίζεται μάλλον με την περιοχή της Γιάλοβας, η pe-to-no, που περιλάμβανε μάλλον το τμήμα μεταξύ Φιλιατρών και Μαραθόπολης, φτάνοντας ενδεχομένως ως την Κυπαρισσία (αν και ο ακριβής της προσδιορισμός βρίσκεται ακόμη υπό συζήτηση), η me-ta-pa, που μάλλον περιλάμβανε τα βόρεια σύνορα του κράτους, με έδρα τη Μουριατάδα, η pi-*82 με έδρα ίσως το Σιδηρόκαστρο, η ro-u-so/e-ra-to με έδρα την Κουκουνάρα, η ka-ra-do-ro με έδρα μάλλον την Αγία Ανάληψη της Φοινικούντας και η ri-jo, που περιλάμβανε πιθανώς την περιοχή ανάμεσα στην Κορώνη και το Πεταλίδι. 

Η Εκείθεν Πυλία

Η Εκείθεν Πυλία, οι νέες περιοχές που εντάχθηκαν στο βασίλειο της Πύλου, περιλάμβαναν τοποθεσίες στις κοιλάδες του Παμίσου και της Στενυκλάρου. Οι ονομασίες των “νομών” είναι a-si-ja-ti-ja (ενδεχομένως η ευρύτερη περιοχή του Αριστομένη), sa-ma-ra (ενδεχομένως η ευρύτερη περιοχή γύρω από το Καρτερόλι), ra-u-ra-ti-ja (Καλαμάτα;), a-te-re-wi-ja (με έδρα το Καμάρι), e-ra-te-re-we (ίσως η ευρύτερη περιοχή της Μάλθης), za-ma-e-wi-ja, e-sa-re-wi-ja/ e-re-i (με έδρα τα Καλύβια;) και βέβαια οι σημαντικότερες, η ti-mi-to-a-ke-e, που έχει ταυτιστεί μετα Νιχώρια, και η re-u-ko-to-ro, που ίσως ήταν τα Ελληνικά.