Πιλοτική Λειτουργία

Η ρωμαϊκή και υστερορωμαϊκή περίοδος

Ρωμαϊκή περίοδος

Υπόκαυστο υστερορωμαϊκού λουτρού στα Βολιμίδια © ΕΦΑ ΜεσσηνίαςΗ θέση Λουτρό στο Πεταλίδι, όπου ανασκάφηκε ρωμαϊκό βαλανείο © ΕΦΑ ΜεσσηνίαςΗ μετάβαση από την ελληνιστική στη ρωμαϊκή περίοδο φαίνεται να έγινε σχετικά ομαλά στη Μεσσηνία. Διοικητικό και πολιτιστικό  κέντρο παρέμεινε σε όλη την περίοδο αυτή η Μεσσήνη, στην ενδοχώρα. Στην Πυλία και την Τριφυλία έχουμε ενδείξεις για αρκετές θέσεις που κατοικούνταν την περίοδο αυτή. Αγροικίες ρωμαϊκής και υστερορωμαϊκής περιόδου έχουν ανασκαφεί στη θέση “Μούσγα” της Κυπαρισσίας, στο Διβάρι της Γιάλοβας, στο Πεταλίδι (αρχαία  Κορώνη) και αλλού. Ειδικά στο Πεταλίδι, στη θέση “Λουτρό”, που πήρε το όνομά της από συγκρότημα λουτρών  της υστερορωμαϊκής περιόδου, βρέθηκαν σημαντικές ρωμαϊκές εγκαταστάσεις που περιλαμβάνουν κατάλοιπα εργαστηρίων κυρίως. Μεταξύ αυτών ανακαλύφθηκαν κλίβανοι γυαλιού, γεγονός που μαρτυρεί έντονη βιοτεχνική δραστηριότητα. Σε άλλη θέση (ιδιωτικό οικόπεδο) στο Πεταλίδι ανακαλύφθηκε ρωμαϊκό νεκροταφείο.
Υστερορωμαϊκή περίοδος

Η υστερορωμαϊκή περίοδος παρουσιάζει συνέχιση της κατοίκησης στις περισσότερες από τις προαναφερθείσες θέσεις.  Ο εκχριστιανισμός, ωστόσο, έχει αρχίσει να εξαπλώνεται και στη Μεσσηνία και τεκμηριώνεται από το -μοναδικό στο είδος του- παλαιοχριστιανικό κοιμητήριο του Αγ. Ονούφριου στο όρος Άγιος Νικόλαος Μεθώνης. Οι τάφοι οργανώνονται σε έξι θαλάμους, σκαλισμένους στον μαλακό σχετικά βράχο από πωρόλιθο. Ανήκουν σε δύο τύπους: αρκοσόλια και λακκοειδείς τάφους. Στην αρχή των τόξων των αρκοσολίων έχουν προβλεφθεί κόγχες για την τοποθέτηση λυχναριών, ενώ φαίνεται πως το πανάρχαιο έθιμο της λατρείας των νεκρών συνεχίζεται, καθώς έχουν λαξευθεί έδρανα και τράπεζες προσφορών πλευρικά στους θαλάμους. Το εσωτερικό των τάφων είχε διακοσμηθεί με τοιχογραφίες, αν και ελάχιστες από αυτές διακρίνονται, τουλάχιστον από την παλαιοχριστιανική φάση. 

Το υστερορωμαϊκό νεκροταφείο του Άγιου Ονούφριου. © ΕΦΑ ΜεσσηνίαςΚαλύτερα διακρίνονται οι τοιχογραφίες της ύστερης βυζαντινής περιόδου (11ου-12ου αιώνα), όταν ο χώρος επαναχρησιμοποιήθηκε ως ασκητήριο. Κατά την ανασκαφική έρευνα την περίοδο 1967-68 βρέθηκε κεραμική βυζαντινών χρόνων και μάλιστα εισηγμένη από την Ιταλία, γεγονός που τεκμηριώνει τις επαφές με τη Δύση κατά την περίοδο αυτή.