Πιλοτική Λειτουργία

Το βασίλειο του Νέστορα Γεωγραφικός προσδιορισμός και διοικητική δομή

Άποψη από το ανάκτορο του Νέστορα προς τους ελαιώνες και τη Βοϊδοκοιλιά.Ο προσδιορισμός της έκτασης και της διοικητικής διαίρεσης και δομής του βασιλείου της Πύλου βασίστηκε κυρίως στα δεδομένα που προέκυψαν από τη μελέτη των πινακίδων Γραμμικής Β'. Αρκετοί ερευνητές (John Chadwick, Emmett Bennett, John Bennett, Cynthia Shlemerdine, Thomas Palaima, Jean-Pierre Olivier, Leonard Palmer, William Wyatt Jr.,  Dimitris Nakassis) ασχολήθηκαν με το ζήτημα των τοπωνυμίων που αναφέρονται στις πινακίδες και κατόρθωσαν να προσδιορίσουν τουλάχιστον 240 τοπωνύμια που αντιστοιχούσαν σε κατοικημένες θέσεις. Από αυτές φαίνεται πως τουλάχιστον 70 ήταν αρκετά μεγάλες για να χαρακτηριστούν οικισμοί ή ακόμη και πόλεις. 

Η ίδια η έδρα του βασιλείου αναφέρεται ως pu-ro, δηλαδή Πύλος, και αντιστοιχεί, σύμφωνα τουλάχιστον με τις ως τώρα ερμηνείες, με το ανάκτορο και τον οικισμό (Κάτω Πόλη) στον λόφο του Εγκλιανού. Το κράτος της Πύλου χωριζόταν σε δύο μεγάλες επαρχίες, τη Δεύρο/ Εντεύθεν Πυλία (de-we-ro-a ko-ra-i-ja) και την Πέρα/ Εκείθεν Πυλία (pe-ra ko-ra-i-ja). Το γεωγραφικό ορόσημο που χώριζε τις δύο επαρχίες έχει ταυτιστεί από τους περισσότερους ερευνητές με το όρος Αιγάλεω, που χωρίζει και σήμερα τη δυτική από την ανατολική Μεσσηνία. 

Επικεφαλής κάθε επαρχίας  ήταν ένας διοικητής ή επόπτης (ko-re-te) και ένας υποδιοικητής (po-ro-ko-re-te),  οι οποίοι προφανώς διορίζονταν κεντρικά, αν και δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν αποτελούσαν μέλη μιας αριστοκρατίας που στέλνονταν στις επαρχίες ή αν ανήκαν στους επιφανείς κατοίκους της κάθε επαρχίας. Ο κύριος ρόλος αυτών των αξιωματούχων ήταν να διασφαλίζουν τη συλλογή των προϊόντων που δίνονταν ως φόρος στην κεντρική διοίκηση. Διοικητικά, οι επαρχίες χωρίζονταν σε νομούς. Επικεφαλής κάθε νομού βρισκόταν ένας μεγάλος οικισμός. Φορολογικά, όμως, συνενώνονταν σε οκτώ ομάδες, τέσσερις για κάθε επαρχία. Η ίδια η Πύλος, το διοικητικό δηλαδή κέντρο, δεν πλήρωνε φόρους, ενώ φαίνεται πως στην Εκείθεν επαρχία υπήρχε κι άλλο ένα σημαντικό διοικητικό κέντρο (re-u-ko-to-ro), που ενδεχομένως έχαιρε φοροαπαλλαγών, έχοντας διευρυμένες διοικητικές αρμοδιότητες. 

Ο τρόπος παραγωγής και προσδιορισμού της  φορολογίας αποτελεί ακόμη θέμα προς συζήτηση εντός της ακαδημαϊκής κοινότητας. Φαίνεται πως η καλλιέργεια των δημητριακών και των σύκων, η αμπελοκαλλιέργεια και η ελαιοκαλλιέργεια, καθώς και η εκτροφή προβάτων, ήταν δραστηριότητες που καθορίζονταν και ελέγχονταν κεντρικά. Άλλα προϊόντα, όπως το λινάρι, δίνονταν στο κέντρο υπό μορφήν φόρου, ενώ δεν έλειπε  και η εξαρτημένη εργασία, η απασχόληση δηλαδή σε “κρατικές” παραγωγικές μονάδες με αντάλλαγμα τα βασικά είδη διαβίωσης. Το ανακτορικό κέντρο φαίνεται ότι  έλεγχε μεγάλο μέρος της βιοτεχνικής παραγωγής, ιδιαίτερα της κατεργασίας του χαλκού, της παραγωγής αρωματικού ελαιολάδου και της υφαντουργίας. Η φορολογία καθοριζόταν αναλογικά προς το μέγεθος και τον πληθυσμό κάθε νομού. 

Κάτω από τους διοικητές των επαρχιών φαίνεται ότι βρίσκονταν μικρότεροι τοπικοί ηγέτες (qa-si-re-we), που ίσως  περιβάλλονταν από συμβούλια γερόντων (ko-ro-si-ja). Οι  γαιοκτησίες, από την άλλη μεριά, φαίνεται πως ανήκαν στη δικαιοδοσία του da-mo, μιας ομάδας κατοίκων, για τη σύνθεση της οποίας όμως δεν γνωρίζουμε τίποτε περισσότερο. 

Παρά τη συγκεντρωτική δομή (ή ίσως εξαιτίας αυτής), η ζωή στη μυκηναϊκή Πύλο φαίνεται να ήταν αρκετά ευχάριστη, καθώς η οικονομική ευμάρεια και η πολιτισμική ανάπτυξη εξασφάλιζαν καλές συνθήκες διαβίωσης για την πλειονότητα των κατοίκων. Ενοποιητικό ρόλο φαίνεται ότι έπαιζαν οι “θρησκευτικές” τελετουργίες, όπου οι προσφορές προς τους θεούς συνοδεύονταν απαραίτητα από γλέντια και συμπόσια που περιλάμβαναν μεγάλο μέρος των κατοίκων.