Πιλοτική Λειτουργία
Βολιμίδια Χώρας Βολιμίδια Στο ύψωμα πάνω από τη Χώρα, στη θέση Βολιμίδια, κοντά στο Κεφαλάρι, που προμήθευε άφθονα νερά σε όλη την περιοχή, ο Σπ. Μαρινάτος ανέσκαψε κατά τη δεκαετία του 1950 σημαντικό νεκροταφείο της ΥΕΙ-ΥΕΙΙΙΒ περιόδου. Οι τάφοι οργανώνονται σε συστάδες και ονομάζονται ανάλογα με τον ιδιοκτήτη του οικοπέδου (Αγγελόπουλου, Τσουλέα/Βοριά, Κορωνιού). Απέδωσαν πλούσια κτερίσματα, ιδιαίτερα κεραμικά υψηλής ποιότητας.

Το 1952 ξεκίνησε εκ νέου η ανασκαφική διερεύνηση της περιοχής της Πύλου, η οποία είχε διακοπεί το 1939, λόγω του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Καθώς ο Κ. Κουρουνιώτης, πρωτεργάτης των ανασκαφών αυτών, δεν βρισκόταν πλέον στη ζωή, επικεφαλής των ανασκαφών των περιοχών πέριξ του Εγκλιανού και σε πιο απομακρυσμένες θέσεις της Πυλίας και της Τριφυλίας τέθηκε ο Σπυρίδων Μαρινάτος, ενώ στο λόφο του Εγκλιανού ανέλαβε ξανά ο Καρλ Μπλέγκεν με τους συνεργάτες του. Οι ανασκαφές του Μαρινάτου ξεκίνησαν από τη θέση Βολιμίδια, ένα χιλιόμετρο έξω από τη Χώρα, όπου εντοπίστηκε εκτεταμένη νεκρόπολη. Η περιοχή αναφέρεται στις πινακίδες της Γραμμικής Β' ως pa-ki-ja-ne (Σφαγιάνες), γεγονός που δημιουργεί την υπόθεση ότι εκεί υπήρχε κέντρο τέλεσης θυσιών και λατρευτικών τελετών. Οι τάφοι που ήταν ορατοί , θαλαμοειδείς στην πλειονότητά τους, βρέθηκαν σε συστάδες, και πήραν το όνομά τους από τον ιδιοκτήτη του εκάστοτε οικοπέδου. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι κάτοικοι της Χώρας παρείχαν οικειοθελώς τα οικόπεδά τους στην αρχαιολογική έρευνα την περίοδο εκείνη.
Συστάδα Κορωνιού
Βολιμίδια Ο Μαρινάτος ξεκίνησε τη διερεύνησή του από το οικόπεδο Κορωνιού το 1952. Ανασκάφηκαν 3 θαλαμωτοί τάφοι με δρόμο. Οι δύο πρώτοι (ΥΕΙ και ΥΕ ΙΙΙ περιόδου) ήταν συλημένοι σχεδόν πλήρως από κτερίσματα, ενώ εντοπίστηκαν οστά νεκρών αλλά και ζώων σε στρώματα καύσης. Ο τάφος 3 ήταν ο μεγαλύτερος όλων (διάμετρος 5,30 μέτρα, μήκος δρόμου 5,3 μέτρα και ύψος 2,5 μέτρα). Περιείχε οστά σε ανακομιδή τοποθετημένα σε επτά κόγχες περιμετρικά, καθώς και τρεις ταφές, δύο ανδρών και μιας γυναίκας. Μεταξύ των κτερισμάτων ξεχωρίζουν αιχμές βελών, που φαίνεται να κατασκευάστηκαν επί τόπου από ένα κομμάτι πυριτόλιθο, καθώς και δύο αγγεία ΥΕ Ι ή πρώιμης ΥΕ ΙΙ περιόδου. Από τα δύο σημαντικότερο είναι το κύπελλο διακοσμημένο με διπλούς πελέκεις, παρόμοιο με αυτά που βρέθηκαν στο βασιλικό λάκκο των Μυκηνών. Σήμερα εκτίθεται στο Μουσείο Χώρας. Την επόμενη χρονιά (1953) ανασκάφηκαν τρεις ακόμη τάφοι στο οικόπεδο Κορωνιού, εκ των οποίων ο 6 έφερε εσωτερικά 14 κόγχες. Μεταξύ των κτερισμάτων βρέθηκαν αρκετά εργαλεία, που παραπέμπουν σε τεχνίτη.
Συστάδα Αγγελόπουλου
Η ανασκαφή τους ξεκίνησε το 1952, συνεχίστηκε όμως τα επόμενα χρόνια, αποκαλύπτοντας 11 τάφους με βραχείς δρόμους με κατωφερή δάπεδα και θαλάμους κυκλικούς που συγκλίνουν σε θόλο. Ο τάφος 4 περιείχε κυρίως ρωμαϊκά και υστερορωμαϊκά αντικείμενα, από την επανάχρησή του, ο τάφος 5 περιείχε αγγεία γεωμετρικής εποχής καθώς και χάλκινο διπλό πέλεκυ μαζί με άλλα αντικείμενα από χαλκό (τριχολαβίδα, περόνη κλπ). Ο πιο ενδιαφέρων τάφος ήταν ο 6, ο οποίος περιείχε μελαμβαφή και υστερογεωμετρικά αγγεία καθώς και ρωμαϊκή terra sigillata σε στρώμα επίχωσης. Κάτω από την επίχωση αυτή όμως αποκαλύφθηκε τελετουργικό ρυτό με τρεις κεφαλές ζώων, ελαφιών και βοδιού, το οποίο βρισκόταν στην κορυφή σωρού από 50 μυκηναϊκά αγγεία. Οι δύο νεκροί του τάφου ίσως ήταν κυνηγοί, οι οποίοι τιμήθηκαν ως αφηρωισμένοι νεκροί και σε κατοπινές εποχές. Σημαντικά κεραμικά κτερίσματα απέδωσε επίσης και ο τάφος 9, κυρίως ΥΕΙ περιόδου. Η πλειονότητα των μυκηναϊκών αγγείων από τους τάφους της ομάδας Αγγελόπουλου είναι κύπελα τύπου keftiu, ψευδόστομοι αμφορείς και αμφορίσκοι κλπ.
Συστάδα Τσουλέα-Βοριά
Βολιμίδια Στην πρώτη φάση των ανασκαφών το οικόπεδο ανήκε στον καθηγητή μαθηματικών κ. Τσουλέα.

Το 1952 ανασκάφηκαν 3 τάφοι, που περιείχαν, μεταξύ άλλων ρωμαϊκά αγγεία από terra sigillata και λοιπά αγγεία ύστερης κλασικής και ελληνιστικής εποχής, από την επανάχρησή τους. Στον τάφο Τσουλέα 1α βρέθηκε αλάβαστρο ΥΕΙΙ περιόδου. Στον τάφο 2 εντοπίστηκε ταφή νηπίου, το οποίο συνοδευόταν από κεραμικό θήλαστρο, και εφήβων. Οι ανασκαφές επαναλήφθηκαν το 1954, ενώ το οικόπεδο είχε πια κληροδοτηθεί στον Ι.Βοριά. Ανασκάφηκε ο τάφος 3, σε έναν από τους λάκκους του οποίου βρέθηκαν δύο εναγκαλισμένοι νεκροί, πιθανώς μητέρα και κόρη. Ο τάφος απέδωσε θραύσματα μεγάλων μυκηναϊκών αγγείων αλλά και ρωμαϊκά αγγεία, καθώς και πλήθος από σφονδύλια αργαλειού αλλά και τρίωτους και ψευδόστομους αμφορίσκους. Το πιο ασυνήθιστο αγγείο είναι η λεγόμενη “τσαγιέρα” που φέρει οπές στο στόμιο και την προχοή.

Στο οικόπεδο Βοριά ανακαλύφθηκε και κατάλοιπα μικρού υπόκαυστου ρωμαϊκής περιόδου, το οποίο στον 4ο αι.μ.Χ. είχε χρησιμοποιηθεί για χριστιανικές ταφές, γεγονός που οδήγησε και στη μερική καταστροφή του. Κατά τις ανασκαφές μέσα στο στρώμα των υπολειμμάτων της καύσης βρέθηκαν κομμάτια αρχαιολογικού γυαλιού, γεγονός που οδήγησε στο συμπέρασμα ότι το λουτρό, τμήμα του οποίου ήταν το υπόκαυστο, φωτιζόταν φυσικά μέσα από υαλοστάσια. Το 1964 ανακαλύφθηκε κι άλλος τάφος της ίδιας συστάδας, ο τάφος Βοριά 7, εντός του οποίου βρέθηκαν υπερμεγέθεις πίθοι. Μεταξύ των κτερισμάτων συγκαταλέγονται αρκετά μικρά αγγεία, θήλαστρο, προχοϊδια, ασκός, αλάβαστρο κ.ά.
Ομάδα Κεφαλόβρυσου
Σε κοντινή απόσταση προς τους τάφους της ομάδας Βοριά, προς την πηγή του Κεφαλόβρυσου, ανακαλύφθηκε και άλλη συστάδα τάφων, που πήραν το όνομά τους από την πηγή. Στον τάφο Κεφαλόβρυσου 3 βρέθηκε σκελετός νεαρής γυναίκας, επάνω από την κεφαλή της οποίας βρέθηκε λεβητοκύαθος. Ο τάφος 2 της ομάδας αυτής περιείχε ευρήματα που δείχνουν χρήση από την ΥΕ Ι-ΥΕΙΙΙ περίοδο, με επανάχρηση κατά τους ελληνιστικούς χρόνους. Περιείχε μεταξύ άλλων και μια ταφή παιδιού, κτερισμένη με ειδώλιο γυναικείο, που ίσως συμβόλιζε τη μητέρα ή τη θεά-προστάτιδα. Ο σημαντικότερος τάφος της ομάδας όμως ήταν ο 1, εντός του οποίου βρέθηκαν ανακομιδές, και ένας νεκρός κτερισμένος με τουλάχιστον 20 κεραμικά αγγεία. Μεταξύ αυτών αρκετοί ασυνήθιστοι τύποι αγγείων, όπως ο σκύφος με συμφυείς κοτυλίσκους, ο “διμιτεύς”, έξι διπλά κύπελλα ενωμένα με λαβή και σωληνίσκο ή δεύτερη λαβή στο ύψος της κοιλιάς των κυπέλλων. Όλα τα παραπάνω αγγεία μαρτυρούν ξένες επιδράσεις, αφού τα δύο πρώτα απαντούν στην Αίγυπτο και τη Συροπαλαιστίνη, ενώ τα διπλά κύπελλα είναι γνωστά από βόρειους πολιτισμούς, κυρίως στην Ουκρανία. Βρεθηκαν επίσης 4 χάλκινα μαχαίρια με κερατοειδή προεξοχή, 41 λίθινες αιχμές βελών και μερικά άλλα μικροαντικείμενα.